Pyramide 60°

 ជាការពិតណាស់ ពីរ៉ាមីតត្រូវបានកំណត់ថា ជារចនាសម្ព័ន្ធបីវិមាត្រដែលគ្របដណ្ដប់ពហុកោណ។ គ្រប់ជ្រុងនៃរចនាសម្ព័ន្ធនេះ ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅកំពូលតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យវាលេចចេញជារូបរាងប្លែកៗ។ នៅលើពិភពលោកយើងនេះ មានប្រទេសជាច្រើនមានប្រាសាទពីរ៉ាមីត ដែលបានបន្សល់ទុកតាំងពីបុរាណកាលមក។ ជាមួយគ្នានេះ ពីរ៉ាមីតទាំងនោះត្រូវបានកសាង និងរចនាឡើងដោយស្តេច អ្នកគ្រប់គ្រងនគរ ឬបុព្វបុរសជំនាន់មុនក្នុងគោលបំណង និងហេតុផលផ្សេងៗគ្នា ជាពិសេស បានបន្សល់ទុកជាកេរ្តិ៍តំណែលសម្រាប់កូនចៅជំនាន់ក្រោយ និងតំណាងឱ្យអត្តសញ្ញាណជាតិទាំងមូលរបស់ពួកគេតែរៀងៗខ្លួន...។

តើប្រទេសណាខ្លះដែលមានសំណង់ប្រសាទពីរ៉ាមីតល្បីល្បាញបំផុតក្នុងលោក ទន្ទឹមនឹងប្រទេសកម្ពុជា មានប្រាសាទរាងពីរ៉ាមីតផងដែរនោះ? យើងខ្ញុំនឹងនាំអារម្មណ៍របស់លោកអ្នកទៅស្គាល់ភាពអស្ចារ្យនៃប្រទេសមានពីរ៉ាមីតនៅលើផែនដីនេះ។

ទី១. ប្រទេសកម្ពុជា៖ ប្រាសាទធំមួយ ដែលស្ថិតនៅរមណីដ្ឋានលិង្គបុរៈ ឬប្រាសាទកោះកេរ ត្រូវបានចាត់ទុកជាពីរ៉ាមីតនៅអាស៊ីអាគេ្នយ៍ មានប្រាំពីរជាន់ និងមានកម្ពស់ប្រហែល៣៥ម៉ែត្រ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុង​ឃុំ​ស្រយង់ ស្រុក​គូ​​លែ​ន ខេត្តព្រះវិហារ។ រមណីដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរនេះ បានលាតសន្ធឹងនៅលើផ្ទៃដីប្រមាណ៨ពាន់ហិកតា មានប្រាសាទជាង៧០ ក្នុងនោះមានប្រាសាទធំជាងគេមួយ ត្រូវ​បាន​គេ​កំណត់​លក្ខណៈ​ដោយ​សំណង់​ពីរ៉ាមីត​ធំៗ ប៉ម​ខ្ពស់ៗ និង​មានចម្លាក់​ថ្មភក់​ដ៏​ប្រណិត។ សូមរំឭកថា កោះកេរជាអតីតរាជធានីរបស់ខ្មែរ ក្នុងសតវត្សរ៍ទី១០ មានអាយុកាលជាង១សហវត្សរ៍មកហើយ ត្រូវបានកសាងដោយព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ នៅពេលផ្លាស់ប្ដូររាជធានីពីក្រុងអង្គរមកតំបន់កោះកេរ ឬឆោកគគីរ(ឆោកគគ្យ៌រ)។ ជាការអបអរសាទរ រមណីយដ្ឋានប្រាសាទកោះកេរ រួមជាមួយប្រសាទដែលមានរាងពីរ៉ាមីតនៅកម្ពុជានេះ ត្រូវបានបញ្ចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅ​ថ្ងៃទី​១៧ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​២០២៣ថ្មីៗនេះ។

ទី២. ប្រទេសអេហ្ស៊ីប៖ ពីរ៉ាមីតជីហ្សា Great Pyramid of Giza៖ គឺជាសំណង់ពីរ៉ាមីតដ៏ល្បីល្បាញ និងទាក់ទាញបំផុតមួយនៅក្នុងពិភពលោក។ វាមានទីតាំងនៅទីក្រុងជីហ្សា ជាយរដ្ឋធានីក្រុងគែរ ប្រទេសអេហ្ស៊ីប វាជាពីរ៉ាមីតដ៏ធំបំផុត និងមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញជាខ្លាំង ជាពិសេសវាជាអច្ឆរិយៈវត្ថុទាំងប្រាំពីរនៃពិភពលោក។ សំណង់អច្ឆរិយៈនេះ សាងសង់ឡើងនៅប្រហែលឆ្នាំ២៥៦០ មុនគ.ស ដែលត្រូវបានសាងសង់ឡើង ដើម្បីធ្វើជាផ្នូរតម្កល់ព្រះសពរបស់ព្រះចៅ Pharaoh Khufu ដែលជាស្ដេចសោយរាជ្យក្នុងរាជវង្សទីបួន។ ពីរ៉ាមីតនេះទៀតសោត មានកម្ពស់ប្រហែល១៣៨,៨ម៉ែត្រ និងជាសំណង់បុរាណខ្ពស់ជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ វាត្រូវបានរចនាឡើងដោយថ្មប្រហែល ២,៣លានដុំ ក្នុង១ដុំៗមានទម្ងន់ជាមធ្យម២,៥តោន។ វាត្រូវបានកសាងឡើងនៅប្រហែលចន្លោះឆ្នាំ ២៥៨០-២៥៦០មុនគ.ស។ អច្ឆរិយៈវត្ថុនេះ បានទាក់ទាញអ្នកទស្សនារាប់លាននាក់មកពីជុំវិញផែនដី ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយវាត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូក្នុងឆ្នាំ១៩៧៩។

ទី៣. ប្រទេសម៉ិកស៊ិក៖ ពីរ៉ាមីត El Castillo គឺជាពីរ៉ាមីតដ៏ល្បីល្បាញបំផុតមួយ ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅប្រទេសម៉ិកស៊ិក។ វាត្រូវបានកសាងឡើងក្នុងកំលុងសម័យបុរាណចុងអរិយធម៌ម៉ាយ៉ាន នៅចន្លោះសតវត្សទី៩ និងទី១២នៃគ.ស។ ពីរ៉ាមីត El Castillo ក៏ស្ថិតក្នុងចំណោមអច្ឆរិយៈវត្ថុទាំងប្រាំពីរនៃពិភពលោកផងដែរ។ វាមានភាពល្បីល្បាញដោយសារស្ថាបត្យកម្មតែមួយគត់ និងភាពជាក់លាក់ផ្នែកគណិតវិទ្យា។ ជាក់ស្តែង ពីរ៉ាមីតនេះមានកម្ពស់ប្រហែល៣០ម៉ែត្រ និងមានផ្ទៃរាបស្មើជាបន្តបន្ទាប់ ដែលមានជណ្តើរកណ្តាលនៅសងខាង រហូតដល់រចនាសម្ព័ន្ធប្រាសាទនៅលើកំពូល។ ពីរ៉ាមីតនេះត្រូវបានកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសដល់ព្រះពស់ Kukulcan និងជាតំណាងនៃអរិយធម៌ម៉ាយ៉ាន និងការយល់ដឹងកម្រិតខ្ពស់នៃតារាសាស្ត្រ។ ពីរ៉ាមីតនេះមានលក្ខណៈពិសេសណាស់ស្រមោលដែលចេញពីជ្រុងនៃពីរ៉ាមីត គឺស្រដៀងនឹងសត្វពស់វារចុះតាមជណ្តើរ និង​តារាសាស្ត្រ​ដ៏សម្បូរបែប​នៃ​អរិយធម៌​ម៉ាយ៉ាន​បុរាណ ដែលបង្កើតបានជាទស្សនីយភាពដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងទាក់ទាញអ្នកទស្សនាជាច្រើន។ អច្ឆរិយៈវត្ថុនេះ ត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូក្នុងឆ្នាំ១៩៨៨។

ទី៤. ប្រទេសចិន៖ ពីរ៉ាមីតឈិន ស៊ីហ៊ួង Qin Shi Mausoleum ឬ Qin Shi Huang មានទីតាំងនៅជិតទីក្រុងសៀន (Xi'an) ក្នុងខេត្តសានហ្ស៊ី (Shaanxi) នៃប្រទេសចិន។ ប្រាសាទពីរ៉ាមីតនេះកសាងឡើងនៅលើផ្ទៃដីប្រមាណ២,១៨គីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានកម្ពស់ប្រហែល៧៦ម៉ែត្រ ដើម្បីជាផ្នូរតម្កល់សពរបស់អធិរាជឈិន ស៊ីហ៊ួង នៃរាជវង្សឈីង ដែលបានគ្រប់គ្រងប្រទេសចិន នៅចន្លោះឆ្នាំ២២១ ដល់ឆ្នាំ២១០ មុនគ.ស។ ហើយវាត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយចំណាយពេលជាង៣៨ឆ្នាំ នៅប្រហែលចន្លោះឆ្នាំ២៤៦ ដល់២០៨មុនគ.ស។ ផ្នូរពីរ៉ាមីតនេះ ភាគច្រើនកសាងពីដីឥដ្ឋ។ ពីរ៉ាមីតដែលជាផ្នូរសពរបស់អធិរាជឈិន ស៊ីហ៊ួង នេះស្ថិតនៅជ្រៅ ដោយមានបន្ទប់ស្មុគស្មាញ និងផ្លូវឆ្លងកាត់ខ្វាត់ខ្វែងមុននាំទៅដល់កន្លែងបញ្ចុះសពរបស់អធិរាជ។ ពីរ៉ាមីតនេះ ត្រូវគេជឿថាមានកំណប់ និងវត្ថុបុរាណជាច្រើន ហើយមានអន្ទាក់ និងគន្លឹះយន្តជាច្រើនដើម្បីរារាំងចោរចូលលួច។ យ៉ាងណាពីរ៉ាមីតដ៏អាថកម្បាំងនេះ មិនទាន់ត្រូវបានចុះបញ្ជីក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូនៅឡើយទេ។

ទី៥. ប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី៖ ពីរ៉ាមីត Candi Sukuh គឺជារចនាសម្ព័ន្ធតែមួយគត់ និងអស្ចារ្យបំផុតដែលមានទីតាំងនៅកណ្តាលកោះជ្វា នៃប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី។ វាឈរសំកាំងលើជម្រាលភាគខាងលិចនៃភ្នំឡាវូ (Lawu) ហើយមានអាយុកាលតាំងពីសតវត្សទី១៥។ ស្ថាបត្យកម្ម និងការរចនានៃពីរ៉ាមីត Candi Sukuh ពិតជាមានភាពទាក់ទាញណាស់ មិនដូចប្រាសាទពីរ៉ាមីតរបស់ជនជាតិម៉ាយ៉ាននៅម៉ិកស៊ិក ឬជនជាតិអេហ្ស៊ីបទេ។ ពីរ៉ាមីតនេះ​ធ្វើ​ពី​ថ្ម ហើយ​ត្រូវ​បាន​តុបតែង​ដោយ​សិល្បៈ ចម្លាក់ និងក្បូរក្បាច់រចនា​យ៉ាងល្អ​ប្រណិត។ រីឯចម្លាក់មានភាពប្លែកៗ និងស្មុគ្រស្មាញជាច្រើន ដែលពណ៌នាអំពីរឿងទេវកថារបស់សាសនាហិណ្ឌូ និងលាយឡំជាមួយពុទ្ធសាសនាផងដែរ។ ពីរ៉ាមីតនេះកសាងឡើងដើម្បីជាកន្លែងសក្ការៈបូជា ធ្វើពិធីសាសនា ឬជាកន្លែងសង្កេតតារាសាស្ត្រជាដើម។ ប្រាសាទពីរ៉ាមីត Candi Sukuh ត្រូវបានបញ្ជូនទៅអង្គការយូណេស្កូជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនៅឆ្នាំ១៩៩៥។

ទី៦៖ ពីរ៉ាមីត Nubian នៃប្រទេសស៊ូដង់ គឺមានទីតាំងនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសស៊ូដង់ ក្នុងតំបន់ Napata, Meroe និង Begrawiya។ ពីរ៉ាមីតទាំងនោះត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅចន្លោះប្រហែលឆ្នាំ៨០០មុនគ.ស. ដល់ឆ្នាំ៣៥០នៃគ.ស។ ស្ថាបត្យកម្ម និងការរចនារបស់ពីរ៉ាមីត Nubian នេះ មានលក្ខណៈស្រដៀងទៅនឹងពីរ៉ាមីត Great Pyramid of Giza របស់ប្រទេសអេហ្ស៊ីបដែរ ប៉ុន្តែវាមានទំហំតូចជាង និងមានមុំចោតជាង។ ពីរ៉ាមីតទាំងនោះត្រូវបានសាងសង់ឡើង ដើម្បីជាផ្នូរសម្រាប់អ្នកគ្រប់គ្រង និងវរជននៃសង្គមសម័យនោះ ដូចជាស្ដេច ព្រះមហាក្សត្រិយានី និងមន្ត្រីសំខាន់ៗជាដើម។ ប្រាសាទពីរ៉ាមីត Nubian ដ៏លេចធ្លោនោះ ត្រូវបានគេដាក់បញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូក្នុងឆ្នាំ២០១១។ ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ ខណៈបណ្តុំប្រសាទពីរ៉ាមីតនេះ បាននឹងកំពុងទាក់ទាញការចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងឡើងពីសំណាក់ភ្ញៀវ៕

ប្រភព៖ការចុះផ្សាយរបស់SBM News